Dili, 29 Outubru 2026 — Ministériu Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE), liuhusi Unidade Planeamentu Integradu (UPI), hamutuk ho ADN, I.P., FDCH, UIE no SGP, partisipa iha enkontru kona-ba apresentasaun Relatóriu Sumáriu Pobreza iha Timor-Leste 2024, ne’ebé aprezenta husi Instituto Nacional de Estatística (INE.TL). Enkontru ne’e hala’o iha salaun ADN, I.P., Dili.

Apresentasaun ne’e fó sai rezultadu husi Peskiza kona-ba Padraun Moris iha Timor-Leste (TLSLS) 2024, ne’ebé fornese informasaun importante kona-ba situasaun pobreza, kondisaun moris no padraun konsumu uma-kain iha Timor-Leste.

Tuir rezultadu peskiza ne’e, taxa pobreza nasionál iha Timor-Leste iha tinan 2024 mak 37%, ho estimativa katak ema besik 523.000 moris iha linha pobreza. Taxa incidénsia pobreza iha área rurál atinji 44,5%, aas liu kompara ho área urbana, ne’ebé rejista 18,4%. Dadus sira ne’e hatudu katak pobreza kontinua sai dezafiu importante, liuliu ba populasaun ne’ebé hela iha área rurál.

Apresentasaun ne’e mós hatudu komparasaun estimativa pobreza entre tinan 2014 no 2024, tuir munisípiu, uza metodologia komparável. Rezultadu sira hatudu katak taxa pobreza tun iha munisípiu balu, hanesan Dili, Viqueque, Lautém, Ainaro, Oe-Cusse, Covalima, Baucau, Manatuto, Ermera no Manufahi. Enkuantu iha Bobonaro, Aileu no Liquiçá, estimativa taxa pobreza aumenta. Komparasaun ne’e fó indikasaun kona-ba mudansa iha situasaun pobreza, maski presiza konsidera limitasaun metodolójika iha interpretasaun dadus.

Durante apresentasaun, INE.TL esplika katak estimativa pobreza bazeia ba dadus rekolla husi amostra representativa uma-kain, inklui informasaun kona-ba despesa konsumu, meius moris no kondisaun moris. Línea pobreza nasionál determina bazeia ba kustu nesesidade bázika, inklui hahán ne’ebé fornese energia hamutuk ho 2.100 kilokaloria kada ema kada loron, no nesesidade la’ós hahán.

Aleinde ne’e, estimativa pobreza tuir munisípiu konsidera diferensa jeográfika no kustu nesesidade bázika iha kada área. Tanba ne’e, dadus estatístiku no metodologia ne’ebé apropriadu sai elementu importante atu garante análize ne’ebé relevante ba formulasaun politika públika.

Partisipasaun MPIE no entidade sira ne’e iha enkontru importante atu haforsa komprensaun komún kona-ba situasaun pobreza iha Timor-Leste, no atu uza evidénsia estatístika hanesan baze ba planeamentu no dezenvolvimentu politika públika ne’ebé responde ba nesesidade populasaun.

Rezultadu peskiza ne’e espera bele kontribui ba esforsu Governu nian atu identifika prioridade dezenvolvimentu, hamenus desigualdade entre área urbana no rurál, no hadi’a kondisaun moris povu Timor-Leste.

Share / Partilhar / Fahe :