Sua ExelĂ©nsia Ministru Administrasaun EstatĂĄl, TomĂĄs do RosĂĄrio Cabral, hamutuk ho Sua ExelĂ©nsia Ministru Planeamentu no Investimentu EstratĂ©jiku, GastĂŁo Francisco de Sousa, no MinistĂ©riu Obras PĂșblikas (MOP), akompaña Sua ExelĂ©nsia Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana GusmĂŁo, hala’o vizita ofisiĂĄl ba MunisĂ­piu Ermera hodi haree besik servisu munisipĂĄl husi rezultadu Avaliasaun Kondisaun MĂ­nima ne’ebĂ© hala’o husi MinistĂ©riu Administrasaun EstatĂĄl (MAE).

Programa ida-ne’e hanesan parte husi preparasaun IX Governu Konstitusionál molok implementa Polítika Desentralizasaun Poder Lokál iha tinan 2027, hodi transfere poder no responsabilidade husi Governu Sentrál ba nível lokál.


đŸ›ïž Aprezentasaun MunisĂ­piu

Atividade dialogu hala’o iha Salaun Parókia Gleno-Ermera.
Prezidente Autoridade Munisipål Ermera, Sr. José Martinho dos Santos Soares, halo aprezentasaun kona-ba:

  • Perfil no potĂ©nsia munisĂ­piu

  • Progresu servisu sira ne’ebĂ© la’o daudaun

  • Prioridade dezenvolvimentu

  • Preparasaun ba implementasaun desentralizasaun


🔎 Rezultadu Avaliasaun Kondisaun Mínima

Ministru TomĂĄs do RosĂĄrio Cabral hateten katak:

  • Implementasaun servisu iha kraik la’o di’ak.

  • MaibĂ©, organizasaun administrasaun presiza hadi’a.

  • Iha asuntu rua atu apoiu munisĂ­piu sira:

    1. Apoi tékniku ba Gabinete Autoridade nian (ligasaun ho servisu 19).

    2. Formasaun (kapasitasaun rekursu umanu).


đŸ’» Dijitalizasaun no Sistema Integradu

Antes Timor-Leste tama ba ASEAN, kada suku iha ofisiál apoiu suku na’in-haat. Agora Governu foka ba:

  • Dijitalizasaun populasaun tuir seksu.

  • Sistema integradu husi suku → postu → munisĂ­piu → nasionĂĄl.

  • Portal MunisipĂĄl, ne’ebĂ© ezije planu asaun annual no orsamentu tenke hatama.

CĂąmara de Contas rekomenda transparĂ©nsia mĂĄxima, tanba sistema ne’e integradu ho Governu SentrĂĄl no ema hotu bele asesu.

Dadus Ficha de FamĂ­lia nasional rejista 325.777 famĂ­lia.
Iha Ermera iha 37.778 famĂ­lia, ne’ebĂ© liga ho Postu Administrativu sira.

Balkaun Úniku sei integra sistema eletróniku atu autoridade lokál bele atualiza dadus diretamente.


đŸ—‚ïž Planeamentu Integradu husi Kraik ba Leten

Fulan Fevereiru to’o Marsu hala’o sorumutuk integradu:

  • Aldeia → Suku → Postu → MunisĂ­piu

  • Antes 5 Maiu hala’o Enkontru Territorial Nasional

Programa PDIM no PNDS diskute husi nĂ­vel suku no aldeia, depois ba Asembleia MunisipĂĄl atu vota prioridade tuir kapasidade orsamentu.


đŸ—ïž Infraestrutura no EdifĂ­siu

  • EdifĂ­siu Asembleia MunisipĂĄl iha prosesu aprovizionamentu.

  • Teste rai halo hotu ona, implementasaun sei la’o ba munisĂ­piu hotu.

  • Balkaun Úniku Ermera remata manutensaun.

  • Material husi indĂșstria Bambu Tibar instala iha Ermera no Bobonaro.

  • Ainaro no Viqueque sei iha konstrusaun; LautĂ©m remata ona.

Konsellu Koordenasaun aprova naran Estrada ToponĂ­mia no Organizasaun Urbana, depois MinistĂ©riu publika iha Jornal RepĂșblika.


🌄 Perfil Munisípiu Ermera

MunisĂ­piu Ermera lokaliza iha rai-laran Timor-Leste ho kapitĂĄl iha Gleno, besik km 58 hosi Dili.

  • Populasaun: liu 177.000

  • Postu Administrativu 5:

    • Atsabe

    • Ermera-Vila

    • Hatolia

    • Letefoho

    • Railaco

  • Suku: 56

Ermera mak produtór kafé prinsipål iha nasaun. Ekonomia bazeia ba agrikultura:
☕ KafĂ©
🌿 Ai-horis
🍊 Ai-fuan

Lian lokĂĄl predominante: Mambae no Kemak.


🎯 Konkluzaun

Vizita ida-ne’e reafirma kompromisu Governu atu:

  • Hasa’e kapasidade administrasaun munisipĂĄl

  • Hametin transparĂ©nsia no dijitalizasaun

  • Prepara Ermera ba implementasaun Poder LokĂĄl 2027

  • Hametin partisipasaun direta povu iha governasaun

 

 

 

 

 

Share / Partilhar / Fahe :