Baucau: Sesta, 27 Fevereiru 2026
Sua Exelénsia Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE), Eng. Gastão Francisco de Sousa, akompaña husi Sekretáriu Estadu Dezenvolvimentu Lokál (SEDL), Sr. Mateus W. Santos Tallo, no ho Exelénsia Prezidente Autoridade Munisipál Baucau, Dra. Veneranda E. M. Lemos Martins, ofisialmente lansa Projetu Planu Usu Solu Urbanu iha Munisípiu Baucau.
Diskursu S.E. Prezidente Autoridade Munisipál Baucau
Iha nia intervensaun, Exelénsia Prezidente Autoridade Munisipál Baucau, Dra. Veneranda E. M. Lemos Martins, hateten katak loron ne’e sai hanesan momentu istóriku ida ba Munisípiu Baucau.
Nia esplika katak estabelesimentu Grupu Traballu Lokál sei sai hanesan motor prinsipal ba implementasaun Planu Usu Solu Urbanu. Tuir nia, planu ida ne’e la’ós de’it dokumentu administrativu, maibé sai hanesan instrumentu estratéjiku atu organiza no orienta dezenvolvimentu sidade iha futuru.
Prezidente Autoridade Munisipál hateten katak Baucau presiza planu ne’ebé klaru no forte atu responde ba kresimentu populasaun, nesesidade infraestrutura, no dezenvolvimentu ekonomia.
Iha planu ne’e, sei fó atensaun ba aspetu sira hanesan:
- Organizasaun uza rai ho forma ordenadu no efisiénte.
- Melhoramentu sistema mobilidade no transporte públiku.
- Garantia asesu ba servisu báziku hanesan bee moos, saneamentu, eletrisidade, eskola no ospitál.
- Protesaun no prezervasaun patrimóniu naturál no kulturál sira.
- Kriasaun oportunidade empregu no dezenvolvimentu ekonomia sustentável.
- Redusaun impaktu negativu ba ambiente.
- Promosaun ambiente moris ne’ebé saudável no komunidade forte.
Nia mos enfatiza katak susesu planu ida ne’e depende tebes ba partisipasaun komunidade. Grupu Traballu Lokál sei iha responsabilidade atu fó input, hanoin no sujestaun, hodi garante katak planu ne’e responde duni ba prioridade povu Baucau nian.
Iha remata diskursu, ho kbi’it Maromak nian no ho espritu eroi no eroina sira, Exelénsia Prezidente Autoridade Munisipál Baucau deklara loke ofisialmente sesaun estabelesimentu Grupu Traballu Lokál ba Projetu Planu Usu Solu Urbanu.
Diskursu S.E. Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku
Iha sesaun abertura ofisial, S.E. Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Eng. Gastão Francisco de Sousa, aprezenta objetivu no importánsia planu ne’e ba dezenvolvimentu sidade Baucau.
Ministru hateten katak planu urbanu ida ne’e importante tebes atu orienta desizaun sira kona-ba investimentu no programa dezenvolvimentu iha tempu naruk. Nia enfatiza katak planu no programa sira tenki deside ho di’ak no ho hanoin estratéjiku atu fó benefísiu ba povu.
Nia mos husu ba Baucau oan sira atu hamutuk iha unidade, la hare de’it ba diferensa kor partidu, relijiaun, ras ka interese polítiku. Tuir nia, politika iha nia períodu rasik, maibé dezenvolvimentu sidade mak responsabilidade tempu naruk nian.
“Tau ita nia ego privadu ba kotuk, ita hare ba unidade iha Baucau laran hodi hamosu buat di’ak ida ba ita nia sidade,” hateten Ministru.
Nia konvida komunidade atu partisipa masimu iha prosesu planifikasaun no implementasaun, atu povu bele senti rasik katak planu ne’e planu ida ne’ebé povu Baucau rasik nian.
Atividade ne’e partisipa husi membru Governu balun, Diretór Nasionál sira, Sekretáriu Munisipál, Diretór Munisipál sira, Diretór Delegasaun Teritoriál, reprezentante partidu polítiku sira, Prezidente CCI-Baucau, Prezidente AEMTL, Administrador Postu Baucau-Vila no Xefe Suku sira.
Ho lansa ofisial projetu ne’e, espera katak Baucau bele tama iha etapa foun dezenvolvimentu urbanu ne’ebé planeadu, inkluzivu no sustentável ba gerasaun agora no futuru.